Pleun is uitvaartbegeleider: 'Het mag veel meer gaan over het leven vieren'

Een plak kleffe cake, een droevige aula en een grijze man die een standaardriedeltje aan elkaar praat. Dat is het beeld dat veel mensen van uitvaarten hebben. Zonde en een tikkie ouderwets, vindt uitvaartbegeleider Pleun Retera. Ze werkt inmiddels bijna zes jaar in de branche en vindt dat een afscheid best een beetje mag schuren.

Pleun (34): 'Als ik kennismaak met de nabestaanden, vragen ze zich vaak af wat zo’n jonge, spontane meid in deze wereld doet. Ze verwachten een oudere man, en dan sta ik daar ineens met mijn tatoeages en gelakte nagels. Ondanks het beeld dat mensen van de uitvaartwereld hebben, voel ik me hier helemaal op mijn plek.

Na mijn studie eventmanagement ging ik aan de slag als projectcoördinator op een groot kantoor. Ik wilde graag werken, maar miste iets. Ja, ik wilde evenementen organiseren, maar ik wilde óók het verschil maken. Het was mijn neef die me tipte om eens te kijken naar het vak van uitvaartverzorger. Direct voelde ik dat er iets klikte. Dit paste bij me. Een jaar lang hield ik de website van een grote uitvaartorganisatie in de gaten. Toen er eindelijk een vacature vrijkwam, heb ik meteen gesolliciteerd. Drie maanden later had ik de baan en inmiddels werk ik als zelfstandige.’

Persoonlijk en kwetsbaar
'Als uitvaartbegeleider spreek ik tijdens de dienst. Vooraf ga ik langs bij de nabestaanden en luister ik twee tot drie uur naar hun verhalen. Op basis daarvan schrijf ik een toespraak. Voor mij is het belangrijk om samen met de nabestaanden een herinnering te creëren waarmee ze verder kunnen in hun rouwproces. Dat ze bijna met een glimlach naar huis gaan, omdat ze het afscheid nu een plek kunnen gaan geven.

Soms is het ook pittig. Moeilijker zijn de situaties waarin familiebanden niet lekker liggen. Dan moet je zorgvuldig uitzoeken wat je wel en niet vertelt. Soms komt het voor dat iemand géén familie of nabestaanden heeft. Ik heb dit zelf nog niet meegemaakt, maar meestal kies je dan voor een gedicht of ga je in gesprek met een derde persoon. Iemand van de gemeente of een bewindvoerder bijvoorbeeld. Uitvaarten van kinderen of jonge mensen zijn extra pijnlijk. Op zulke momenten kan ik echt even volschieten. Het is natuurlijk niet de bedoeling dat je de boel bij elkaar snottert, maar ik geloof dat kwetsbaarheid ook krachtig is.

Lees ook: Karen is de eerste 'dierencrimefighter' van Nederland: 'Ik word regelmatig met de dood bedreigd'

De dienst die me het meest is bijgebleven? Dat was die van een vriendin die overleed aan kanker. Ik mocht haar afscheid begeleiden en heb met tranen in mijn ogen haar dienst gepresenteerd. Na de dienst stond ik mee te huilen met de rest. Een pijnlijke, maar mooie herinnering.’

Geen plak cake als het niet hoeft
'Aan de uitvaartwereld kleeft nog steeds een stereotype beeld. Je denkt al snel aan een zwarte jurk of een lange jas - en begrijp me niet verkeerd, dat kan prachtig en passend zijn - maar het mag ook luchtiger. Zelf draag ik bijvoorbeeld altijd mijn Nike Air Max onder een grijs pak met wijde pijpen. Het hoeft allemaal niet zo stijf, als jij dat niet wilt. Het mag van mij veel meer gaan over het vieren en herdenken van het leven.

De oudere generatie houdt het vaak traditioneel, met nummers als Trein naar niemandsland van Frans Bauer of Time to Say Goodbye van Andrea Bocelli en Sarah Brightman. Maar het kan ook totaal anders. Zo wilde iemand ooit een afscheid in een loods vol graffiti. Ik heb eens 465 waxinelichtjes aangestoken en drie jaar geleden begeleidde ik de uitvaart van een motorrijder waar biertjes werden uitgedeeld.

Er is heel veel mogelijk en je mag echt out of the box denken. Je hoeft je niet meer aan dat standaardriedeltje en die plak cake erna te houden. Wil jij dat iedereen gaat kantklossen tijdens de dienst? Dan gáán we kantklossen.’

Liever wél over praten
'Ik merk dat mensen het lastig vinden om over de dood te praten. Vaak weten families niet eens welke muziek hun geliefde graag had willen horen. Dat is zonde. Daarom zeg ik: praat erover. Welke nummers wil jij op je uitvaart? Welke herinneringen wil je dat mensen delen?

Ik snap dat het confronterend is. Zelf ben ik ook bang voor de dood. Jep, een uitvaartbegeleider die bang is voor de dood. Ironisch hè? Bij mij zit het vooral in het niet-weten: wat komt erna? Sterker nog, ik heb pas drie jaar geleden een uitvaartverzekering afgesloten, omdat ik het zo spannend vond. Maar het is wél belangrijk dat we die gesprekken voeren. Juist nu.'