Waarom we stiekem allemaal wel een handje (of voetje) van een fetisj hebben

Hitsig worden van felrode pumps, snelle bolides of een brugleuning? In de wondere wereld van de fetisj is niets te gek. Karin Rus duikt in de materie en ontdekt dat we er allemaal wel een handje – of voetje – van hebben. 

Heel sexy voeten. Ik heb ze. Tenminste, zo is mij verteld. Tot drie keer toe online en één keer irl. Dat krijg je ervan als je een foto met blote voeten – verder gekleed in spijkerbroek en nette top, mind you – op een datingprofiel plaatst. De berichten vol aanbidding die ik digitaal ontving vond ik vooral grappig, en makkelijk te negeren. Wist ik veel dat Steven, met wie ik wél had afgesproken, ook deze erotische voorkeur had. Daar kwam ik pas achter toen we met elkaar in bed lagen. Samenvattend kan ik zeggen dat het behoorlijk afleidt als iemand zich tijdens de seks voornamelijk op je voeten richt. ‘Ze zijn gewoon echt prachtig,’ verklaarde hij licht verontschuldigend.

Dat ik zo vaak in aanraking ben gekomen met deze specifieke fetisj, heeft overigens lang niet alleen met mijn voeten te maken. Podofilie, zoals opwinding door voeten en tenen officieel heet, komt als onconventionele seksuele voorkeur veruit het meeste voor. Een Amerikaanse wetenschapper is ervan overtuigd dat deze aantrekkingskracht wordt veroorzaakt door de bedrading in ons brein. Het hersengebied dat de signalen van de voeten verwerkt, ligt namelijk naast het hersengebied dat zich met die van de genitaliën bezighoudt. Een klein beetje kortsluiting en jawel: de voet wordt opeens onweerstaanbaar. Sigmund Freud dacht overigens dat voetfetisjisme te maken had met het ‘feit’ dat de voet wel een beetje op een penis lijkt. Ik zie de overeenkomst niet direct, maar ik heb er dan ook niet voor gestudeerd.

Suggestief wiebelen
Niet alleen voeten, maar ook schoenen doen het goed op fetisjgebied. Dat geldt vandaag de dag – hallo, rode pump – maar ook historisch gezien. Zo waren puntige poulaines in het Europa van de late middeleeuwen een waar statussymbool. En met die status kwam ook de aantrekkingskracht. Deze leren muiltjes met omhoog krullende neuzen werden gedragen door vermogende, invloedrijke mannen en vrouwen. Typisch voorbeeld van ‘macht erotiseert’. Flirten was heel eenvoudig: gewoon even met je voeten wiebelen en je lange schoenpunten wiebelen suggestief mee.

Het roept de vraag op of er patronen of trends bestaan in fetisjes door de tijd heen. Krijgen we het in bepaalde eeuwen vooral warm van uniformen? Zijn we in andere periodes meer into objecten zoals voertuigen en bruggen? Is bdsm iets wat vooral de laatste pak ’m beet vijftig jaar hoogtij viert? Het roept de vraag op of er patronen of trends bestaan in fetisjen door de tijd heen. Krijgen we het in bepaalde eeuwen vooral warm van uniformen? Zijn we in andere periodes meer into objecten zoals voertuigen en bruggen? Is bdsm iets wat vooral de laatste pak ’m beet vijftig jaar hoogtij viert? Ik praat erover met seksuoloog Rik van Lunsen. Samen met de in 2022 overleden seksuoloog Ellen Laan vormde hij een wetenschappelijk duo dat wel bekendstond als de godmother en godfather van de seksuologie.

Zijn antwoord op mijn fetisj- trendsvraag is kort maar krachtig: 'Neen.' Fetisjen zijn geen hypes waarin je wel of niet meegaat. Van Lunsen: 'Een fetisj is iets heel persoonlijks en heeft niets met de tijdgeest te maken. Het gaat om fantasieën die ontstaan tijdens de ontwikkeling in de jeugd. Denk bijvoorbeeld aan een jongetje dat vaak in zijn bed plast en langere tijd op een plastic zeiltje of met een luier moet slapen. Hij kan de negatieve aandacht die hij krijgt – 'Heb je het nou alweer gedaan?' – koppelen aan een gevoel van opwinding. Dat ligt vaak aan de basis van een plastic- of luierfetisj.'

Meer lezen? Het hele artikel lees je in &C's nieuwste editie 'Vurige Verlangens'.