Bluetooth-oortjes verliezen terrein, maar hoe schadelijk is die straling écht?

Waar draadloze oortjes à la AirPods jarenlang hét statussymbool waren, lijken steeds meer mensen terug te grijpen naar de old school witte draadjes. Die keuze maken ze niet alleen vanwege de retro vibe die het afgeeft of in navolging van bekende namen als Monica Geuze, Hailey Bieber en Harry Styles, maar ook omdat er van alles over schadelijke straling geroepen wordt. Hoeveel daarvan is waar?

Op sociale media duiken steeds vaker verhalen op dat draadloze oortjes schadelijk zouden zijn voor je gezondheid. Ze zouden je hersenen ‘frituren’, functioneren als een mini-magnetron in je oren en je kans op kanker vergroten. De Amerikaanse influencer en voormalig psychiater Paul Saladino, een actieve die-straling-is-schadelijk-roeper, is er bijvoorbeeld van overtuigd dat AirPods hersenschade veroorzaken. Aan heftige beweringen geen gebrek dus, maar: klopt er iets van?

Straling
Laten we beginnen bij het begin: het fenomeen straling. Niet alle straling is namelijk meteen gevaarlijk. Zo heb je ioniserende en niet-ioniserende straling. Niet-ioniserende straling heeft weinig energie en kan atomen of DNA niet beschadigen. Dit is de straling die ons dagelijks omringt via radio, wifi, tv en magnetrons. De andere categorie, ioniserende straling, zit juist veel hoger in energie en kan wél cellen en DNA beïnvloeden. Denk aan UV-straling, röntgenstraling en radioactieve straling.

Tussen je oren
Bluetooth, dat wat je draadloze oortjes met je telefoon verbindt, valt in die eerste categorie. Het werkt via radiogolven en is dus een vorm van elektromagnetische straling, maar wel een laag-energetische variant. Zo laag, dat het geen DNA-schade kan veroorzaken, en juist dat is waar je je zorgen om moet maken als het om kanker gaat. Oftewel, geen reden tot paniek.

De zorgen over Bluetooth-oortjes worden vaak flink overdreven, bevestigt ook Monique Beerlage van het Kennisplatform Elektromagnetische Velden en Gezondheid aan Radar. ‘Het zendsignaal van deze draadloze oortjes is heel zwak, veel zwakker dan bijvoorbeeld het signaal dat je telefoon uitzendt als je belt,’ legt ze uit. ‘Dat draadloze oortjes je hersenen zouden frituren, is klinkklare onzin.’ Ter vergelijking: een telefoongesprek moet verbinding kunnen maken met zendmasten die kilometers verderop staan. Daar is dus veel meer vermogen voor nodig.

En die mini-magnetron?
Dat verhaal is niet helemaal uit de lucht gegrepen, want zowel Bluetooth als magnetrons maken gebruik van elektromagnetische golven. Maar wederom geldt: de sterkte verschilt gigantisch. Een magnetron gebruikt miljoenen keren meer energie, omdat het bedoeld is om eten op te warmen. Bluetooth-oortjes doen dat niet. De temperatuurstijging die ze veroorzaken is zelfs zó klein dat-ie nauwelijks meetbaar is. Je AirPods grillen dus heus niet stiekem je hersenen terwijl jij een playlist op repeat hebt staan.

Richtlijnen
Wat ook goed is om te weten, is dat de hoeveelheid straling die apparaten mogen uitzenden internationaal streng wordt gecontroleerd. Die limieten worden vastgesteld door de International Commission on Non-Ionizing Radiation Protection (ICNIRP). De richtlijnen zijn gebaseerd op hoeveel warmte het lichaam maximaal mag opnemen. Zelfs bij langdurig bellen mag je lichaamstemperatuur officieel niet meer dan één graad stijgen, en voor je geruststelling: in de praktijk zitten apparaten daar nog vér onder. ‘In feite gaat het om maximaal ongeveer 0,1 graad temperatuurstijging als je de hele dag zou bellen,' zegt Beerlage. Overheden controleren de handhaving van deze richtlijnen actief. Zo werd de iPhone 12 in 2023 tijdelijk uit Franse winkels gehaald, omdat de stralingswaarden te hoog zouden zijn. Apple heeft dat vervolgens aan moeten passen via een software-update.

Aan de lijn
Grote zorgen zijn dus nergens voor nodig, maar of oortjes mét draad niet toch beter voor je zijn? Technisch gezien wel. Feit blijft dat ze de minste elektromagnetische straling afgeven. Daarna volgen draadloze oortjes, en daarna het bellen met je telefoon direct tegen je oor. Maar het belangrijkste: alle drie zitten ruim onder de veiligheidslimieten.

Ook voor je gehoor maakt het weinig uit of je bedraad of draadloos luistert. ‘De manier waarop geluid wordt overgebracht heeft geen invloed op hoe het oor het verwerkt,’ zegt audiologe en tinnitus-expert Karen Stalpaert tegen Woman's Health. Met andere woorden: gehoorschade ontstaat vooral door te hard of te lang luisteren en niet door Bluetooth.

Kortom, je kunt je AirPods met een gerust hart blijven dragen, want ze veranderen je hersenen gelukkig niet in een roerei. Maar ben je in een nostalgische bui, dan zijn de ouderwetse oortjes net zo'n prima keuze.