Waarom moeten kinderen worden doodgegooid met bergen goedkoop plastic?

In de podcast BIMS die ik met Soundos El Ahmadi en Quinty Misiedjan maak, nemen we om de week ieder een hot take mee. Die van Soundos was afgelopen keer ‘kinderen mogen maar twee keer per jaar speelgoed krijgen. Op hun verjaardag en met kerst of sinterklaas.’

Ik heb er best lang over nagedacht en Soundos heeft echt meer dan gelijk (zij zal dit overigens meer dan beamen). Twee momenten per jaar speelgoed. Het klinkt als een streng regime uit een ver verleden, maar eigenlijk is het een noodkreet om weer even normaal te doen. We leven namelijk in een tijd waarin ‘iets nodig hebben’ volledig is losgekoppeld van ‘iets kopen’. We zijn veranderd in een leger van klikkende zombies. Onze duimen swipen over schermen, op zoek naar dat ene item dat ons leven, voor precies drieënhalve minuut, compleet maakt. Het is de dopaminekick van de bestelling. Het moment dat die kartonnen doos op de deurmat klettert, voelen we ons even de koning te rijk. Maar tegen de tijd dat we het plastic van het product trekken, is de blijdschap alweer verdampt en ligt het volgende verlangen in het winkelmandje.

Laten we eerlijk zijn: we zijn meesters in onszelf voor de gek houden. Hoe vaak heb ik naar docu’s gekeken met een mengeling van walging en medelijden. Documentaires over de kledingbergen in Ghana of de plasticsoep in de oceaan. Ik ben dan twee weken in fully Greta Thunberg-modus en als Greenpeace me zou zien, zat ik nu met mijn reet op de Rainbow Warrior te vechten voor de goede zaak. Maar het moet dan wel binnen die twee weken gebeuren, want nadat ik een verontwaardigde post heb geplaatst op Instagram, val ik weer in het algoritme van handige gadgets en cosmetische wondermiddeltjes.

We zijn hypocriet. We willen een leefbare planeet, maar we willen ook die nieuwe sneakers in drie verschillende kleuren. We prediken minimalisme terwijl onze kasten uitpuilen van de essentials die we nooit dragen. We verschuilen ons achter het argument dat ‘één aankoop toch niet uitmaakt’, het probleem is alleen dat iedereen dat denkt. De suggestie om kinderen nog maar twee keer per jaar iets te geven, legt de vinger op de zere plek. Waarom moeten die kleine mensjes worden doodgegooid met bergen goedkoop plastic? Ik kan niet ontkennen dat ik weleens mijn eigen leegte en schuldgevoel heb afgekocht met een nieuwe barbie of een setje Lego. We leren ze dat liefde uitgedrukt wordt in materie, en dat verveling een probleem is dat je oplost met een druk op de knop bij Amazon. We zitten vast in een systeem dat draait op ontevredenheid. Als we morgen allemaal zouden besluiten dat we genoeg hebben, stort de wereldeconomie in. En dus worden we verleid, gemanipuleerd en gepusht om te blijven consumeren tot we erbij neervallen. En ik kan die verleiding bijna nooit weerstaan.

Misschien moeten we niet alleen de kinderen beperken tot twee momenten per jaar, maar onszelf ook. Stel je voor: een wereld waarin je pas weer iets mag kopen als het oude echt onherstelbaar kapot is. Maar ja, dat zegt de moraalridder in mij. Ik had laatst een klus op de Huishoudbeurs en daar zag ik een draadloze stofzuiger met ingebouwd laserlicht. En die heb ik écht nodig. Toch? We consumeren onszelf kapot om de leegte te vullen die ontstaat omdat we te druk zijn met consumeren. Het is een vicieuze cirkel, en dan niet die ene met groene pijltjes.