Bondgenoot wordt baas: wat als je favoriete collega opeens je leidinggevende is?

Zo staan jullie te roddelen bij het koffiezetapparaat, zo is je favoriete collega opeens je leidinggevende die gaat over jouw functioneren. Wat doet dat met de verhoudingen?

'Tess* had dezelfde werkmentaliteit als ik,' vertelt Merel (37). 'We werkten bij een bedrijf gespecialiseerd in bedrijfsgeneeskunde en hadden een bureau tegenover elkaar. We maakten enorm lange dagen, hadden allebei een passie voor ons werk. De directeur zei weleens: 'Als ik na het werk de parkeergarage inloop, zie ik altijd die twee auto's van jullie als enige nog staan.'' Met veel humor en positieve energie buffelden de twee avond na avond door. Zo groeide ook hun vriendschap. 'We bleken veel gemeenschappelijk te hebben. Zo zijn we bijvoorbeeld allebei getrouwd met een man die al eerder een relatie heeft gehad en kinderen heeft. Dat kan een uitdaging zijn. Tess en ik konden dat bespreken en begrepen elkaar.'

Het team groeide en vroeg om een andere aansturing. Na meerdere gesprekken, onder andere met de directeur van het bedrijf, werd besloten dat Merel en Tess samen coördinator van het team zouden worden. 'Ruim twee jaar hebben we onze kennis en kunde gebundeld en dat bleek op meerdere fronten een succes. Het team groeide nog meer en we hadden met z'n allen plezier in ons werk.'

Totdat er een grote organisatiewijziging kwam. 'De rol van mij en Merel kwam te vervallen,' vult Tess (39) aan. 'In plaats daarvan kwam er één functie van teammanager vrij. Merel en ik overlegden. Wie van ons tweeën zou er gaan solliciteren?' Tess gaf in eerste instantie aan dat Merel het beste een stap naar voren kon doen, omdat zij al een hele carrière achter de rug had. Maar Merel wilde dat eigenlijk niet. 'Ik wilde liever een specialistische en inhoudelijke expertrol en had niet zo'n behoefte om te solliciteren.' Na lang wikken en wegen en met druk vanuit het team besloot Tess toch te solliciteren. 'Ik kreeg de baan, dat betekende dat ik de leidinggevende van Merel zou worden.'

Organisatiepsycholoog Jobbeke de Jong zegt dat zo'n nieuwe rolverdeling enorme impact kan hebben. Niet alleen op de werkvloer, maar ook daarbuiten. 'Er komt een hiërarchisch verschil,' legt ze uit. 'Eerst waren ze gelijkwaardig, nu krijgt de een zeggenschap over de ander. Daarnaast praat de een opeens met andere lagen binnen de organisatie en de ander niet. Dat kan effect hebben op allebei. Zeker als er ook nog sprake is van een vriendschap, want dan komt er nog een rol bij. Kun je als vriendinnen nog alles met elkaar delen zoals daarvoor? Gezellig samen kletsen op de werkvloer? De verhoudingen veranderen en dat kan zorgen voor verwarring.'

Wig drijven
Die verwarring, die was er zeker. 'Collega's buiten ons team snapten niet waarom ik niet gereageerd had op de vacature,' vertelt Merel. ‘Ze trokken de conclusie dat ik waarschijnlijk toch niet zo betrokken was bij het bedrijf en trokken daarmee mijn werkmotivatie in twijfel.' 'Op mijn beurt kreeg ik te horen dat ik Merel van bepaalde projecten af moest halen, omdat zij nu geen leidinggevende meer was,' vertelt Tess. 'Terwijl ik juist haar kwaliteiten wilde inzetten.'

'Ook onderling moesten we zoeken naar een nieuwe balans,' zegt Merel. 'Stonden we vaak nog een hele tijd te kletsen in de parkeergarage, nu waren onze werktijden niet altijd meer hetzelfde en was het beter in onze nieuwe rol niet al te close te zijn op de werkvloer.'

Bij Merel ontstond er een gevoel van onrechtvaardigheid. Niet naar Tess toe, maar naar de situatie. 'Ik vond het niet eerlijk hoe er met mij omgegaan werd. Ik leerde een andere kant van sommige collega's kennen. Ik vond het moeilijk dat we bewust tegen elkaar werden opgezet en uit elkaar werden gedreven. Er werd meer gekeken naar onze relatie dan naar onze inbreng, krachtenbundeling en drive. Het leek alsof men zich niet kon voorstellen dat je met respect en waardering voor elkaars kwaliteiten alsnog neutraal kunt blijven. Ik had het gevoel dat ik meer moest uitleggen en soms ook meer moest bewijzen dan wenselijk was.'

Benieuwd hoe ze daarmee om zijn gegaan? Je leest het in &C's augustusnummer.