Nu onderzoek naar de hormoonloze pil is stopgezet, hoe zit het met die mannenpil?

Het klonk als de heilige graal van anticonceptie: een pil zonder hormonen, maar mét betrouwbare bescherming tegen zwangerschap. Geen stemmingswisselingen, geen libido dat zonder het te laten weten op vakantie gaat en geen bijwerkingen die je maar gewoon moet ‘accepteren omdat het erbij hoort’. Maar dat droombeeld schuift voorlopig weer een stukje verder weg.

Het Nederlandse onderzoek van LUMC naar een hormoonvrije anticonceptiepil is namelijk vroegtijdig stopgezet.

Stopgezet
De hormoonvrije anticonceptiepil die in ontwikkeling was, bevatte mifepriston: een stof die de werking van progesteron blokkeert. Dat hormoon speelt een belangrijke rol bij de menstruatiecyclus en helpt het lichaam een zwangerschap mogelijk te maken en in stand te houden. Mifepriston is bovendien geen onbekende in de gynaecologie. In hogere doseringen wordt het al jarenlang gebruikt als onderdeel van de abortuspil en bij medische behandelingen rondom miskramen of het opwekken van een bevalling wanneer de foetus is overleden. 

Aan het onderzoek deden meer dan 500 vrouwen mee, verspreid over veertien Nederlandse ziekenhuizen. Zij slikten wekelijks een lage dosis mifepriston. Maar toen er tijdens het onderzoek toch meerdere zwangerschappen opdoken, werd duidelijk dat er iets niet helemaal volgens plan verliep. Na een tussentijdse analyse concludeerden de onderzoekers dat het middel als anticonceptie simpelweg niet betrouwbaar en veilig genoeg was. ‘Dat is teleurstellend,’ aldus hoofdonderzoeker Rebecca Gomperts, ‘zeker omdat de verwachtingen hoog waren.' Sommige deelnemers ervaarden bijvoorbeeld minder bijwerkingen dan bij traditionele hormonale anticonceptie. Precies waar we op hoopten: een alternatief zonder beïnvloed te worden door oestrogeen of progesteron.

Wat nu?
Als je als vrouw geen hormonen wilt slikken én niet zwanger wilt worden, loop je voorlopig dus nog tegen hetzelfde probleem aan. Je enige opties zijn condooms, een koperspiraal of, als je zeker weet dat je geen kinderen (meer) wil, sterilisatie. Dat voelt niet alleen oneerlijk, dat ís oneerlijk. Het roept een vraag op: waar blijft die mannenpil?

De mannenpil
Naar anticonceptie voor mannen wordt al een tijd onderzoek gedaan. Denk aan een hormonale gel die dagelijks op de schouders wordt gesmeerd, een gel die in de zaadleider wordt aangebracht om sperma tijdelijk te blokkeren of injecties die de zaadproductie onderdrukken. De University of Washington School is al ruim twintig jaar met dit soort onderzoeken bezig. Helaas werden eerdere alternatieve en pogingen vaak gestaakt vanwege bijwerkingen. Denk aan hoofdpijn, gewichtstoename of een lager libido. Je weet wel, de klachten waar vrouwen al zestig jaar mee kampen.

Zonde ook, want de resultaten waren lang niet altijd negatief. Voor de injecteerbare hormonale mannenpil gold dat de behandeling bijna 96 procent van de zaadproductie bij 320 mannen onderdrukte. Het zorgde maar voor vier zwangerschappen tijdens de werkzaamheidsfase. Maar goed, ja, die klachten. Arme mannen.

Pil in kwestie
Maar er is hoop. Ook wat betreft mannenpillen wordt onderzoek gedaan naar hormoonvrije varianten. De nieuwste pil voor mannen heet YCT-529 en doet iets wat tot nu toe vooral als onmogelijk werd gezien: hij onderdrukt wel de aanmaak van zaadcellen, zonder het testosteron te beïnvloeden. In onderzoek op muizen bleek de pil tot 99 procent effectief en keerde de vruchtbaarheid na enkele weken weer volledig terug. Ook de eerste tests bij mannen zijn inmiddels uitgevoerd. De deelnemers meldden geen noemenswaardige bijwerkingen. Een niet geheel onbelangrijk detail: er is verder nog niet getest of het middel daadwerkelijk zwangerschappen voorkomt bij mensen. Daarvoor zijn grotere studies nodig, maar de eerste signalen zijn voorzichtig positief.

Het is dus nog even afwachten. Maar één ding is zeker: wij kunnen niet wachten om de vrouwenpil met bijsluiter en al in de prullenbak te mikken.