In plaats van slachtoffers van sextortion beschermen, doen we alsof zij verantwoordelijk zijn

Deze week dient in Groningen de grootste sextortionzaak uit de Nederlandse geschiedenis. Een man wordt verdacht van het jarenlang afpersen en seksueel misbruiken van meisjes en jonge vrouwen. Hij liet hen onder druk intieme beelden delen en gebruikte diezelfde beelden vervolgens als wapen. Doorgaan, of alles wordt openbaar wat uit de rechtszaal naar buiten komt is bizar. Gewelddadig. Verschrikkelijk.

En dit gebeurde niet waar je het gevaar misschien verwacht. Niet in een steeg of op een afgelegen plek, maar gewoon thuis. Aan de keukentafel. Achter een laptop. Terwijl school, vriendinnen en het dagelijks leven doorgingen, hing die dreiging er steeds overheen.

Lees ook: Kan een sextortion-zaak nóg schokkender? Alles over de rechtszaak tegen Mark S.

We hebben de neiging om dit soort misbruik te zien als iets digitaals. Iets dat zich afspeelt 'op het internet', alsof dat een aparte wereld is, los van het echte leven. Maar voor jongeren bestaat dat onderscheid niet. School, vriendschap, en identiteit lopen allemaal via dat ene scherm. Het internet is is onderdeel van het echte leven. Sextortion is geen verhaal van schimmige steegjes of het dark web. Het nestelt zich in het gewone leven. Op schooldagen. In slaapkamers. Op telefoons die een vanzelfsprekend onderdeel zijn van opgroeien.

Wat deze zaak ook pijnlijk blootlegt, is hoe vaak slachtoffers hulp zochten terwijl het misbruik nog gaande was, zonder dat dat hen veiligheid opleverde. Ze deden precies wat wij van slachtoffers vragen: naar voren stappen, aangifte doen, vertrouwen hebben. Eén slachtoffer deed zes keer aangifte, maar werd door de politie niet geloofd. Een ander kreeg te horen dat ze 'maar niet meer moesten reageren op de mailtjes'. Dat is geen bescherming. Dat is de verantwoordelijkheid bij het slachtoffer leggen. Stel je voor wat dat doet met iemand die al gevangen zit in angst en dreiging, die haar moed bij elkaar raapt en vervolgens zo’n reactie krijgt. Het levert alleen maar extra schaamte op.

Lees ook: Annabel werd jarenlang afgeperst met naaktbeelden: 'Dagelijks moest ik voor de camera verschijnen'

En schaamte werkt verwoestend. De dader doet vreselijke dingen, maar de slachtoffers krijgen het gevoel dat ze iets fout doen. Niet hij, maar zij denken: had ik maar niet gereageerd. Had ik maar beter opgelet. Schaamte verschuift de schuld zonder dat iemand het hardop hoeft te zeggen. En elke keer dat een melding wordt weggewuifd, wordt dat gevoel bevestigd.

Misschien moeten we daarom stoppen met dit een online probleem te noemen. Dit is geen bijwerking van technologie. Dit is geweld dat zich moeiteloos mengt met het dagelijks leven. En zolang we het blijven wegzetten als iets digitaals, blijven we missen wat het werkelijk is: iets dat vrouwen en meisjes niet alleen op een scherm raakt, maar diep ingrijpt in hun leven.