Een ster in piekeren? Deze truc (van een expert) roept je gedachten tot een halt

Wij mensen piekeren erop los. Of om concreter te zijn: we piekeren gemiddeld twee uur en achttien minuten per dag. Dat is zo'n veertien procent van ons wakkere leven. Zonde, vindt Piekerprofessor Lotte Cloostermans, maar gelukkig kun je er iets tegen doen.

Alle overdenkers verzamelen.

Computer says no
Piekeren... Wat is dat nu eigenlijk precies? 'Kort gezegd: denken is problemen oplossen, piekeren is onoplosbare problemen proberen op te lossen,' legt Cloostermans uit. Een tikkie nutteloos dus. 'Als je jezelf bijvoorbeeld afvraagt: 'Blijft mijn dochter gezond?' vraag je je hoofd om de toekomst te voorspellen. Dat kan hij niet. Trouw als hij is, blijft hij toch zoeken naar een antwoord en loopt hij vast, net als een computer.'

Nu horen we je denken: als piekeren zo nutteloos is, waarom doen we het dan toch? Dat heeft volgens de Piekerprofessor alles te maken met evolutie. 'Ons hoofd heeft evolutionair gezien als functie om je veilig te houden, zodat je niet doodgaat en je je voort kunt planten. Hij doet dat door steeds te scannen op mogelijk gevaar,' vertelt Cloostermans. 'Voor je hoofd is het niet belangrijk dat je gelukkig bent, enkel dat je veilig bent. Om die reden is het erg gefocust op problemen. Wanneer je het hoofd oplosbare problemen voorlegt, is het op zijn best. Als je het een onoplosbare vraag stelt, krijgt hij het moeilijk en gaat hij rondjes lopen, zoekend naar een antwoord.'

Lees ook: Van twintig, naar vijftig, naar tachtig jaar: dit zijn de beste sportoefeningen om te doen

Waar pieker je over?
Waar je precies over piekert is heel persoonlijk. De één kan zich zorgen maken over het verliezen van dierbaren, de ander over hoe hij/zij/hen overkomt op werk. Cloostermans: 'Piekeronderwerpen hebben veel te maken met je geschiedenis en je persoonlijkheid. Heb je bijvoorbeeld meegekregen dat je niet zo slim bent? Dan pieker je eerder over of mensen je dom vinden. Sommigen piekeren meer over het verleden, anderen weer meer over de toekomst.'

Zo stop je met piekeren
Irritant, vooral omdat er kennelijk zo ongelooflijk veel tijd naartoe gaat. Gelukkig is er een code om het gepieker te kraken. Niet door een dagboek bij te houden zoals vaak wordt getipt, maar door je gepieker onder de loep te leggen. 'Je kunt stoppen met piekeren door heel bewust je aandacht te richten op dingen waar je wél invloed op hebt,' legt Cloostermans uit. Je kunt de vraag 'Blijft mijn dochter gezond?' bijvoorbeeld vertalen naar 'Wat kan ik vandaag doen om mijn dochter gezond op te voeden?' Je zult dan zien dat je hoofd meteen met antwoorden komt, zoals 'Je kunt een gezonde maaltijd koken' of 'Laten we een wandeling maken'. Concreet maken, die handel.

Verder helpt het om piekergedachten helemaal uit te schrijven en door te strepen waar je geen invloed op hebt. Vervolgens neem je een eerste stap van maximaal drie minuten. Cloostermans: 'Bedenk een eerste stap voor de onderwerpen waar je wel invloed op hebt en neem die. Eerste stappen zijn het moeilijkst. Als je die eenmaal hebt genomen, gaat de rest vaak vanzelf.' Bijvoorbeeld: als je piekert over je gezondheid, kan een eerste stap zijn om je sportkleren aan te doen en een stap naar buiten te zetten. 'Als je dan nog steeds geen zin hebt om te sporten, ga je weer naar binnen en probeer je het morgen opnieuw. De kans is groot dat als je eenmaal buiten staat, je dan makkelijk toch even een rondje gaat (hard)lopen.'

Enne, die doorgestreepte piekergedachten? Die kun je vertalen naar oplosbare vragen. 'Maak je je druk om de trein die uitvalt op de dag dat je een belangrijke afspraak hebt aan de andere kant van Nederland? Bedenk dan een back-upplan,' gaat Cloostermans verder. 'Dit doe je wederom met een stap van drie minuten. Bijvoorbeeld: ik check even of er morgen nog een huurauto beschikbaar is.'

Meer lezen over piekeren? Vanaf woensdag 9 juni ligt Lotte Cloostermans’ nieuwe boek Stoppen met piekeren in de winkels. En voor wie het leuk vindt om bij haar boeklancering in Utrecht te zijn, kan zich hier aanmelden.