Niet alleen in de brugklas: volwassenen pesten elkaar vaker dan je denkt

Pesten lijkt iets dat je vooral op school overkomt, maar niets is helaas minder waar. Ook bij sportverenigingen, binnen vriendengroepen en vooral op werk krijgen veel volwassenen ermee te maken.

Zo blijkt uit het meest recente Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden- onderzoek van TNO en CBS, uitgevoerd onder ruim 53.000 werknemers, dat 17 procent weleens te maken heeft gehad met ongewenst gedrag op het werk. Daaronder vallen onder meer pesten, intimidatie, ongewenste seksuele aandacht en discriminatie. In sommige sectoren liggen die cijfers nog een stuk hoger. In de zorg bijvoorbeeld, kreeg maar liefst 29,6 procent ermee te maken. In de horeca gaat het om 20 procent. 

Vaak heeft dit te maken met dat conflicten sneller onder de tafel worden geveegd. Ook het ontbreken van veilige structuren of protocollen maakt een sector er vatbaarder voor. Vanwege de gigantische werkdruk, ontstaat er chronische stress, frustratie en een korter lontje onder collega’s en leidinggevenden. Laat dat nou hand in hand gaan met pestgedrag.

Niet direct te herkennen
Een collega die niet wordt meegenomen in een groepsapp. Vergaderingen waarin iemand consequent wordt genegeerd. Een grapje dat zogenaamd onschuldig is, maar ondertussen iedere keer weer ten koste gaat van dezelfde persoon. Pesten hoeft niet overduidelijk zichtbaar te zijn. Juist doordat het gedrag vaak wordt verpakt als humor, een directe communicatiestijl of 'zo doen we dat hier nu eenmaal,' is het niet altijd makkelijk om pesten te herkennen.

De gepeste vs. de pester
Het slachtoffer is geneigd zich terug te trekken. Mensen die gepest worden, verzuimen drie keer zo veel als collega’s. ‘Iemand die lang wordt gepest, wordt uiteindelijk altijd ziek en achterdochtig,' zo vertelde psycholoog Heinz Freese in 2022 aan &C. 'Het slachtoffer is bijna altijd iemand die bang is om fouten te maken en makkelijk te manipuleren is. De pester speelt daar op in.’  

En de pester zelf? ‘Dat is bijna altijd iemand met narcistische, borderline- en/of antisociale trekken,' aldus Freese. 'Gevoel van schuld, schaamte en minderwaardigheid verdraagt hij niet en empathie voor anderen is er praktisch niet.’ Vaak komt dat voort uit onzekerheid, jaloezie of frustratie. Wie zelf pijn ervaart, kan die pijn soms ook bij een ander neerleggen. Dat verklaart het gedrag enigszins, maar maakt het natuurlijk nog niet oké.

Wat kun je doen?
Heb je zelf met pesters te maken? Blijf er niet te lang alleen mee rondlopen. Deel je gevoelens met de vertrouwenspersoon of simpelweg een collega die je vertrouwt. Probeer richting de pester(s) rustig en duidelijk je grenzen aan te geven en benoem welk gedrag je vervelend vindt en anders wilt zien.

Zie je dat een collega, teamgenoot of vriend steeds het mikpunt is? Wacht dan niet tot iemand er helemaal doorheen zit voordat je ingrijpt. Lach niet mee, maar spreek je uit. Soms begint het doorbreken van pestgedrag niet bij degene die gepest wordt, maar juist bij de mensen die ernaast staan.