Mantelzorgen voor je ouders: zó houd je het vol

Zorgen voor je ouders? Dat doe je vanuit liefde, maar laten we eerlijk zijn: soms ook omdat het voelt alsof je weinig keuze hebt. Ondertussen staat je eigen leven niet stil. Beide combineren is moeilijk. Onderstaande tips helpen je om balans te vinden, zodat je het vol kunt houden.

Onderschat niet hoe belangrijk die balans is. Niet voor niets is overbelasting aan de orde van de dag onder mantelzorgers: 10% voelt zich vroeg of laat ‘zwaar overbelast’. Met name vrouwen zijn geneigd om hun eigen grenzen keer op keer te overschrijden. Overbelasting ligt continu op de loer, met name door een gevaarlijke combinatie: bijna geen rust overdag, en (te) weinig slaap ’s nachts. (Bronnen: Expertisecentrum Mantelzorg en Sociaal en Cultureel Planbureau)

5 tips om mantelzorgen vol te houden
Dus hoe vind je balans, voorkom je overbelasting en houd je de mantelzorg voor je ouder(s) vol? Neem de volgende tips ter harte:

1. Wees eerlijk, naar jezelf én anderen

2. Herken signalen van overbelasting

3. Ken en bewaak je eigen grenzen

4. Mantelzorg sámen

5. Gun jezelf vrije tijd

Elke tip werken we hieronder verder uit.

Wees eerlijk, naar jezelf én anderen
Overbelasting ontstaat vaak geleidelijk. Daardoor merk je soms pas laat dat er structureel te veel van je wordt gevraagd. Wees dan ook niet bang om jezelf een hele belangrijke vraag te stellen: “Ga ik de mantelzorg voor mijn ouders volhouden, op de manier waarop het nu gaat?”

Is het antwoord een duidelijke ‘nee’ of ‘ik weet het niet’? Onderneem dan actie. Zie met name tip 3, 4 en 5.

Herken signalen van overbelasting
Overbelasting uit zich fysiek, psychisch en in je gedrag:

• Fysiek: je krijgt lichamelijk steeds meer last van dingen. Bijvoorbeeld hoofd- of buikpijn, of je raakt steeds vermoeider.

• Psychisch: denk hierbij aan concentratieproblemen, irritatie, slapeloosheid of nergens meer plezier aan beleven, etc.

• Je gedrag verandert: je bent bijvoorbeeld steeds rustelozer, gaat ongezonder leven, gaat middelen gebruiken om je rustiger te voelen, wordt agressiever…

Kortom: voel je je niet of steeds minder jezelf, in alle opzichten? Dan kan dat erop wijzen dat je overbelast raakt.

Ken en bewaak je eigen grenzen
Onderzoek wat je aankan. Praat hierover met anderen om je heen. En zodra je je grenzen kent én erkent, bewaak ze. Schuldgevoel kan dit lastig maken. Want je ouders rekenen toch op je? Je kunt ze toch niet in de steek laten? En je kunt anderen toch niet opzadelen met de zorg voor je ouders?

Besef dan het volgende: wanneer jij overbelast bent, valt jouw zorg voor je ouders helemaal weg. Jij bent immers niet meer in staat om die te verlenen. Je hebt zélf zorg nodig. Daarom is het júist cruciaal dat je je grenzen bewaakt. En dat lukt alleen maar als je de volgende tip opvolgt.

Mantelzorg sámen
Breng je eigen netwerk én dat van je ouders in kaart. Wie kunnen de mantelzorg met jou delen? Is er een schema mogelijk, waarin eenieder een deel van de zorg draagt, zonder dat het te veel wordt?

Is het eigen netwerk niet toereikend, omdat er niet genoeg naasten zijn die mantelzorg kunnen verlenen? Onderzoek dan of je professionele thuiszorg in kunt schakelen. Soms is dat onvermijdelijk, bijvoorbeeld bij vergevorderde dementie of vanwege noodzakelijke medische handelingen.

Lukt het niet om de nachten binnen de familie of het eigen netwerk op te vangen? Dan kan particuliere nachtzorg uitkomst bieden. Bij nachtzorg aan huis is er gedurende de nacht een professionele zorgverlener bij je ouder(s) thuis. Afhankelijk van de zorgbehoefte kan dat een slaapdienst of waakdienst zijn. Zo hoef jij niet iedere nacht alert te blijven en krijg je de rust die nodig is om de mantelzorg overdag vol te houden.

Gun jezelf vrije tijd
Opnieuw is schuldgevoel hier de grote boosdoener: veel mantelzorgers vinden het ‘niet kunnen’ dat zij zich ontspannen, terwijl hun ouders hulp nodig hebben. Maar zodra je de zorg deelt, is het cruciaal om jezelf vrije tijd te gunnen. Alleen dan houd je mantelzorg voor je ouders vol, ook de komende jaren…