Heb je lipoedeem of gewoon cellulitus? Zo herken je 't verschil

Putjes in onze benen hebben we (bijna) allemaal. In de meeste gevallen gaat het om onschuldige cellulitus, maar het kán ook een teken van de chronische aandoening lipoedeem zijn, waar de laatste tijd steeds meer aandacht voor is. Tijd om eens in de verschillen te duiken.

Want dat het twee totaal verschillende dingen zijn, dat moge duidelijk zijn.

Wat is wat?
Met cellulitus (cellulite) wordt een hobbelige huidstructuur bedoeld, die vaak op de bovenbenen en billen voorkomt. In de medische wereld kan het ook verwijzen naar een bacteriële infectie van onderhuids weefsel, maar de gangbare definitie is degene die in de cosmetische industrie wordt gebruikt: de welbekende sinaasappelhuid. Cellulitus is geen ziekte, maar een normale variatie in de structuur van vet en bindweefsel onder de huid. Vanwege verschillen qua huidstructuur tussen mannen en vrouwen komt cellulitus bijna uitsluitend bij vrouwen voor. En niet zo'n beetje ook: 80 tot 90 procent van de vrouwen heeft het.

Lipoedeem daarentegen, is een chronische vetverdelingsstoornis, waarbij vet zich op een specifieke manier ophoopt in het lichaam. Meestal gebeurt dat in het de benen, maar soms ook in de armen. Ook dat kan een walnootachtige huidstructuur tot gevolg hebben, maar ook: pijnlijke armen en benen, gevoeligheid voor druk of aanraking en veel blauwe plekken. Het is nog niet precies duidelijk hoe lipoedeem ontstaat, maar artsen weten wel dat het met aanleg, hormonen en levensstijl te maken heeft.

Kortom, cellulitus gaat vooral over hoe je huid eruitziet, terwijl lipoedeem gaat over hoe je lichaam voelt en vetweefsel zich gedraagt.

Hoe herken je lipoedeem?
Lipoedeem wordt vaak laat ontdekt. Dat is logisch, want op het eerste gezicht lijkt het op cellulitus en/of gewone gewichtstoename. Toch zijn er een hoop concrete signalen waar je op kunt letten. Volgens de Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie kunnen benen zoals hierboven al genoemd werd pijnlijk en gevoelig aanvoelen. Niet altijd heftig, maar wel merkbaar. Ze voelen zwaar, gespannen en vermoeid en zijn in sommige gevallen gevoelig voor drukpijn. Daarnaast krijgen veel mensen met lipoedeem sneller blauwe plekken zonder duidelijke oorzaak en voelt de huid op de benen vaak koud.

Lipoedeem is meestal symmetrisch zichtbaar, wat betekent dat het op beide benen of beide armen voorkomt. Opvallend is dat de vetophoping vaak stopt bij de enkels of polsen. Daardoor blijven voeten en handen relatief slank, terwijl benen of armen duidelijk voller zijn. Nog een duidelijk kenmerk is dat lipoedeem niet of nauwelijks reageert op afvallen. ''Gewoon vet' kan wel verdwijnen,' aldus dermatoloog Anne Berthe Halk aan Oedeemwijzer, 'maar lipoedeem blijft zitten.'

Over het hoofd gezien
Lipoedeem wordt nog regelmatig verward met overgewicht of een bepaald lichaamstype. Daardoor duurt het soms lang voordat iemand de juiste diagnose krijgt. Het ontstaat vaak geleidelijk, waardoor veranderingen minder snel opvallen. Daarnaast is er bij het grote publiek nog relatief weinig bekend over lipoedeem, waardoor klachten sneller worden weggewuifd. En dat is zonde, want hoe eerder duidelijk is wat er speelt, hoe beter ermee omgegaan kan worden en hoe beter jij je eigen lichaam begrijpt.

Wanneer moet je aan de bel trekken?
Als je merkt dat je benen vaak zwaar, gevoelig of pijnlijk zijn, je snel blauwe plekken krijgt of je lichaam duidelijk disproportioneel verandert zonder dat leefstijl daar invloed op heeft, is het verstandig om een huisarts mee te laten kijken. Die kan beoordelen wat er speelt en je eventueel doorverwijzen naar een specialist. Lipoedeem is helaas niet te genezen, maar je klachten kunnen wel verminderd worden. Luister dus vooral naar je lichaam, zouden we zeggen, en straf het niet te snel af op hoe het zich gedraagt.