Yolanda trouwde met een meervoudig moordenaar in de dodencel

Voor moord veroordeelde mannen krijgen stapels liefdesbrieven en groeien op TikTok uit tot object van bewondering. Maar hoe word je in vredesnaam verliefd op iemand van wie je wéét dat hij iets verschrikkelijks heeft gedaan?

‘Eens in de zes weken eten we samen. Dan kiezen we dezelfde ingrediënten en koken we allebei op ongeveer hetzelfde moment. Ik stel me voor dat hij zijn groenten snijdt, de pasta in het water doet. Als ik aan tafel zit met zijn foto tegenover me, voelt het alsof hij er echt is.’ Toch zal de man van Yolanda (43) nooit aan haar tafel plaatsnemen. Nooit haar hand vasthouden. Haar nooit een kus geven. Haar geliefde zit in de dodencel in Texas, hij is veroordeeld voor meervoudige moord. Yolanda leerde Billy twaalf jaar geleden kennen via de website Write a Prisoner. Wat begon met brieven, groeide al snel uit tot liefdesbrieven. Uiteindelijk trouwde ze met hem, achter glas. In de documentaire Onvoorwaardelijk zegt ze: ‘Het voelt alsof onze liefde voorbestemd is. Waarom zou ik hem anders uit negenduizend gevangenen hebben gekozen?’

Naaktfoto’s
De documentaire was in 2024 groot nieuws. Bij Jinek probeerde Yolanda uit te leggen dat het haar was overkomen. Online werd ze al snel weggezet als gekkie, als beschadigd. Er moest wel iets mis met haar zijn. Want welk weldenkend mens begint een relatie met iemand in een dodencel? Toch is Yolanda niet de enige. Voor de aantrekkingskracht die vooral vrouwen voelen voor daders van ernstige misdrijven bestaat zelfs een term: hybristofilie. Ze spreken openlijk hun bewondering uit op TikTok, zwijmelen bij foto’s, houden borden met liefdesverklaringen omhoog tijdens rechtszaken, schrijven brieven en sommigen, zoals Yolanda, gaan zelfs zo ver dat ze een relatie met hen beginnen in de gevangenis. 

In het nieuwe seizoen van Worst Ex Ever is te zien hoe de zaak van Wade Wilson uitgroeit tot een online obsessie. Terwijl de media uitgebreid verslag doen van de moorden waarvoor hij terechtstaat, stroomt zijn postbus vol met liefdesbrieven, berichten van bewonderaars en zelfs naaktfoto’s. 

Nieuwsgierig naar daders
Volgens Janneke Schokkenbroek, communicatiewetenschapper en criminoloog aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, is fascinatie voor moordenaars an sich helemaal niet zo vreemd. ‘Die bewondering is misschien uitzonderlijk, maar de belangstelling voor daders veel minder. We weten uit onderzoek dat vrouwen zich meer aangetrokken voelen tot true crime dan mannen. Vrouwen zijn van jongs af aan vaker bezig met hun veiligheid,’ zegt Schokkenbroek. ‘We hebben geleerd om alert te zijn en situaties in te schatten. Die voortdurende aandacht voor dreiging maakt dat vrouwen zich vaker verdiepen in wat er achter geweld schuilgaat. Niet alleen in wat er is gebeurd, maar vooral in wie de dader is en waarom. Ze gaan zoeken naar patronen. Het wordt bijna een puzzel die ze proberen te begrijpen. En bij sommigen slaat dit om in bewondering.’ 

Systeemtherapeut Joey Steur ziet dat ook. ‘Bij fascinatie blijf je toeschouwer. Je gruwt lekker en legt je telefoon weer weg, maar bij een kleine groep blijft het daar niet bij. Ze gaan daadwerkelijk een band aan, vertonen fangedrag, sturen brieven en investeren iets van zichzelf in de man. Vanaf dat moment heeft de relatie een functie gekregen. Ze halen er iets uit. Dat onderscheid is cruciaal, want het verklaart waarom de meesten het bij kijken houden en een enkeling niet.’  

Menendez brothers
Nieuw is het fenomeen niet. Ted Bundy, de seriemoordenaar die in de jaren zeventig ruim zestig mensen vermoordde, had destijds al groupies. Of het vaker voorkomt dan vroeger is lastig te zeggen; daar zijn geen harde cijfers van, simpelweg omdat het nauwelijks is onderzocht. Wel laat recent onderzoek zien dat de rol van social media in hoe we naar daders kijken niet te onderschatten is. Een studie van de Universiteit van Huddersfield, gepubliceerd in Deviant Behavior, laat zien dat jonge vrouwen die op TikTok vaker content bekijken waarin daders worden geromantiseerd, ook hoger scoren op hybristofiele neigingen. Niet omdat ze ‘veranderen’, maar omdat herhaalde blootstelling samenhangt met een verschuiving in hoe die figuren worden beleefd: minder als daders op afstand, meer als personen met een verhaal.

Herkenbaar, zegt ook Steur. Zij ziet sowieso een verschuiving in de manier waarop misdaad wordt verteld, waarbij de aandacht steeds vaker van de daad naar de dader verschuift. In veel truecrimeverhalen wordt niet alleen meer verteld wat er is gebeurd, maar vooral ook waarom. Daarbij ontstaan uitgebreide daderprofielen, zoals in documentaires over bijvoorbeeld de Menendez brothers of Jeffrey Dahmer, waarin jeugd, trauma en achtergrond centraal staan. ‘Er ontstaat een antiheld met wie je kan meevoelen. Als je zo’n dader vervolgens laat spelen door een knappe acteur, maak je het kwaad bijna ongemerkt aantrekkelijk.’ 

Verder lezen? Het hele verhaal lees je nu in &C's 'Zuinig is het nieuwe chic'.