Spending guilt: waarom voel je je schuldig na het winkelen?

Ken je dat moment waarop je iets koopt waar je écht blij van wordt, en je daarna meteen denkt: waarom heb ik dit gedaan? Dat knagende gevoel heet spending guilt. Je kunt die aankoop makkelijk betalen, maar toch voelt het alsof je iets verkeerd hebt gedaan.

Dat schuldgevoel komt niet uit het niets. De manier waarop je met geld omgaat, leer je namelijk al vroeg. Wat je thuis zag - sparen, uitgeven of misschien juist tekortkomen - vormt onbewust hoe je er later mee omgaat. Misschien voel je je schuldig als je iets voor jezelf koopt, omdat je hebt geleerd dat geld iets is om voorzichtig mee te zijn. Of juist het tegenovergestelde: je geeft het snel uit, omdat je gewend bent dat genieten niet te lang kan wachten.

Sneeuwbaleffect
Je bent zeker niet de enige die hiermee worstelt. Uit een onderzoek van LendingTree blijkt dat 71 procent van de respondenten dit gevoel herkent. Zo'n schuldgevoel kan een sneeuwbaleffect veroorzaken en zelfs leiden tot geldstress.

Financieel therapeut Bari Tessler legt aan Lekker leven met minder, uit dat de oorsprong van spending guilt vaak in twee scenario's ligt. Soms is geld emotioneel beladen, bijvoorbeeld omdat je het kreeg via een erfenis. Maar het kan ook voortkomen uit hoe je bent opgegroeid: in armoede of met financiële onzekerheid.

Meegaan met de hype
Spending guilt kan ook ontstaan doordat je je simpelweg laat meeslepen door trends. Je koopt spullen die op dat moment onmisbaar lijken: een dure föhn terwijl je nooit föhnt, een ballonrok die je één keer draagt of een beautytool die wonderen belooft maar uiteindelijk stof ligt te happen in de kast.

Lees ook: Welke Kardashian heeft eigenlijk het grootste vermogen?

Wetenschappelijk bewijs
Uit meerdere onderzoeken blijkt dat vrouwen vaker schuldgevoelens ervaren dan mannen, zelfs als ze niks verkeerd doen. Dat komt deels door hoe we zijn opgevoed: vrouwen worden nog steeds vaker gezien (en zien zichzelf) als de verzorgende partij. We willen het goed doen, verantwoordelijk zijn, alles in balans houden. Dus als je iets voor jezelf koopt in plaats van voor een ander, voelt dat al snel egoïstisch, zelfs als dat nergens op slaat.

Daarnaast heeft geld voor vrouwen een ingewikkelde geschiedenis. Zo konden vrouwen pas in 1956 een rekening openen. Dat soort ongelijkheid laat sporen na, generatie op generatie. Spending guilt komt dus niet uit het niets – het is een mix van oude overtuigingen, sociale druk en persoonlijke verwachtingen.

Hoe voorkom je het?
Maak het concreet. Geef jezelf een budget voor leuke dingen: terrasjes, kleding, of die parfum waar je al dagen aan denkt. Als je binnen je eigen grenzen blijft, is er geen reden voor schuldgevoel.

Een andere oplossing is om bij jezelf te denken: als dit twee keer zo duur was, zou ik het dan ook kopen? Is het antwoord ja? Dan is de kans groter dat je geen spijt krijgt van je aankoop.

En vergelijk jezelf niet met anderen. Iedereen heeft een ander inkomen, andere prioriteiten, en een andere relatie met geld. Dus ja, koop gerust die jurk of dat broodje met extra truffelmayo – zolang het past binnen wat jou goed voelt.