Ben je ook chronisch moe? Dit is waarom je agenda leegmaken daar niet altijd tegen helpt

In de rubriek Mindfuck werpen we een frisse blik op mentale kwesties. Met deze maand in &C's 'Wie ken je nou écht?': onze collectieve vermoeidheid. Wat helpt echt?

Je kent ’t wel
Je wordt doodop wakker, gaat doodop naar je werk en logt aan het einde van de dag doodop uit. Pff, denk je, ik moet écht wat rustiger aan doen. En dus zeg je een paar dingen uit je bomvolle agenda af, plof je met een domme serie op de bank en ga je, als je telefoon je niet te veel afleidt, vroeg naar bed. Zo moet het wel weer goed komen met dat energielevel, toch? Niet dus. Tenminste, niet altijd. Soms vraagt moeheid om een andere remedie. 

Van toepassing als
1. Je opvallend gewelddadige gevoelens richting je wekker koestert

2. Je minimaal drie keer per dag roept: ‘JEETJE, IK HEB ECHT KOFFIE NODIG’

3. Het je niet lukt om je een periode te herinneren waarin je níét moe en gestrest was

4. Je rust probeert te nemen, maar niet minder moe wordt

Twee denkfouten
‘Moe?’ krijgen we als kind al mee, ‘dan moet je eerder naar bed!’ Naarmate we ouder worden, en verplichtingen, stress en verantwoordelijkheden toenemen, houden we ons aan die overtuiging vast: moe zijn betekent te weinig rust nemen. Neem je die rust, dan kom je er weer bovenop.

Volgens de Zweedse psycholoog Lina Ejlertsson, die al meer dan tien jaar onderzoek doet naar herstel, maken we hier twee denkfouten. Eén, we nemen meestal pas rust als onze energie al op is, terwijl we eigenlijk wat zouden moeten overhouden om te herstellen. ‘Wist je dat een batterij waarvan maar tien procent verbruikt is in zijn leven ongeveer vijftienduizend keer opgeladen kan worden,’ schrijft Ejlertsson in haar nieuwe boek Reset je energie, ‘terwijl dat bij een batterij die helemaal leeg gaat maar ongeveer zeshonderd keer kan? Zo moet je ook naar jezelf kijken.’

Twee, we slaan zowel het begrip vermoeidheid als rust te plat. ‘Er zijn verschillende vormen van vermoeidheid, en die vragen om verschillende soorten herstel. Daarom is het nodig dat we onze blik op wat herstel is verbreden,’ aldus Ejlertsson. Ze onder­scheidt zeven batterijen, die op hun eigen manier leeg gaan en opgeladen worden. 

Zeven batterijen
Als je de hele dag hebt gezeten en stijve, pijnlijke schouders hebt óf als je juist geen moment hebt kunnen zitten, heb je fysieke rust nodig. Is het vooral je brein dat op volle toeren draait en moet je veel ballen hooghouden? Jij hebt cognitieve rust nodig. Emotionele rust kan nodig zijn als je anderen hebt geholpen met hun problemen, conflicten hebt gehad of verliezen hebt geleden. Kost het contact met anderen je energie? Tijd voor sociale rust. Heb je moeite met innovatieve ideeën ontwikkelen, oplossingen vinden of productief zijn? Misschien ben je toe aan creatieve rust. Vaak moe door veel geluiden, licht en sterke geuren? Dan heb je gewoon sensorische rust nodig. Geestelijke rust is belangrijk als je een tijd emotioneel belast bent geweest en met moeilijkheden hebt gedeald, waardoor je je emotioneel kwetsbaar en leeg voelt. 

Geen one size fits all 
Hoe je per categorie ontspant, is geen one size fits all. Ejlertsson: ‘We zijn allemaal verschillend en hebben in verschillende situaties verschillende dingen nodig.’ Daarom werkt je verticaal positioneren en in een hersenloze scrolsessie belanden niet voor iedereen, en al helemaal niet voor elke vermoeidheid. Daarom moet je, hoe irritant ook, de antwoorden in jezelf zoeken. Deze reflectievragen van de psycholoog helpen daarbij. ‘Vraag jezelf bijvoorbeeld eens af: als je de zeven batterijen stuk voor stuk bekijkt, hebben ze aan het begin van een nieuwe dag dan een grote of kleine capaciteit?’ Zo krijg je inzicht in je basisenergieniveau. Probeer vervolgens per categorie op een rij te zetten wat energie kost en opbrengt. Ook dit levert inzichten op, zoals dat je na een kringverjaardag een avond met alleen jij, jezelf en je favoriete boek wil inplannen. 

Doe je eigen ding
‘Doe een dagelijkse check-in,’ adviseert Ejlertsson. ‘Stel jezelf de volgende vragen: hoe gaat het op dit moment met me? Welke behoefte aan herstel heb ik vandaag? Hoe kan ik aan die behoefte voldoen? Daarna ben je klaar om een plan voor de dag te maken, dat je gedurende de dag trouwens gewoon kunt aanpassen als je behoeften veranderen.’ Een ding kan ze daarbij niet genoeg benadrukken: ‘Het belangrijkst is dat je altijd van jezelf uitgaat, onafhankelijk van de adviezen die je tegen stress krijgt. Het belangrijkste is niet wát je doet, maar dat je iets doet waarvan jij merkt dat het werkt.’ En hé, als dat bankhangen met een guilty pleasure is, hebben wij helemaal niets gezegd. 

Wat inspiratie nodig?
Tien stuks, op je muil. 

1. Een ademhalingsoefening

2. Een boswandeling

3. Muziek luisteren

4. Koffiedrinken met een vriendin

5. Een avond héél hard dansen

6. Een massage

7. Yoga

8. Al je gedachten van je afschrijven

9. Handwerk (zoals breien)

10. Tuinieren (of gewoon een plant verpotten)

Dit artikel staat in &C's nieuwste editie 'Wie ken je nou écht?'