Door: Ottelien Devilee
Een opleiding, een betere toekomst en zelfs een droom om dokter te worden: dat was wat Wisdom (28) voor ogen had toen hij op zijn vijftiende met zijn oom meeging. Maar in plaats van een klaslokaal wachtte hem vijf jaar gedwongen arbeid op het Voltameer in Ghana en helaas is hij niet de enige.
Volgens cijfers van de ILO en UNICEF waren in 2024 wereldwijd naar schatting 138 miljoen kinderen betrokken bij kinderarbeid. 54 miljoen van hen moesten gevaarlijk werk verrichten.
Wisdom (28): ‘Ik groeide op in Ghana. Mijn moeder moedigde me altijd aan om naar school te gaan. Ik droomde ervan dokter te worden, maar mijn ouders konden mijn vervolgopleiding niet meer betalen. Toen mijn oom aanbood me te helpen, waren we opgelucht. Mijn moeder vertrouwde erop dat hij me naar school zou brengen. Ik ook. We dachten dat onze gebeden waren verhoord. Na anderhalve dag reizen kwamen we aan in de stad Yeji. Ik dacht dat ik daar naar school zou gaan, maar mijn oom bracht me verder, naar een dorp aan het Voltameer. De volgende ochtend werd ik wakker gemaakt. Ik moest mee het water op om te vissen. Ik keek om me heen en begreep niet wat er gebeurde. Ik was toch gekomen om te leren? In plaats daarvan stond ik op een vissersboot. Ik had nog nooit gevaren en wist niet eens hoe ik moest peddelen.
Tijdens mijn eerste tocht viel mijn peddel in het water. Ik schrok en wist niet wat ik moest doen. Meteen kreeg ik te horen dat dat niet nog eens mocht gebeuren en al snel leerde ik dat er weinig ruimte was om fouten te maken. Soms werden we midden in de nacht wakker gemaakt om te werken: als je niet opstond, kreeg je water over je heen. Ook als je ziek was, moest je het water op. We moesten het meer in om vastgelopen netten los te maken, zelfs als we niet konden zwemmen. Weigerde je, dan werd je geslagen met de achterkant van een peddel. Op een dag moest een jongen met wie ik werkte het water in om een net los te maken. Hij verdween onder water, maar kwam niet meer boven. Ik stond erbij. De bootman deed niets om hem te redden, en de jongen verdronk. Daarna moesten we gewoon doorwerken.
Iedere keer dat ik daarna het water in moest, dacht ik aan die jongen. Wat als mij hetzelfde zou overkomen? Zou iemand dan wel naar me zoeken? Ik begon me af te vragen waarom mijn ouders me hierheen hadden gestuurd. Wisten ze wat er gebeurde? Hadden ze me bewust naar deze plek gebracht? Soms dacht ik dat ze me gewoon hadden achtergelaten om daar te sterven. Ik was boos op ze, maar kon ze niet bellen. Er was geen telefoon en ik had geen manier om contact met ze te zoeken.
Toch bleef ik hopen dat het ooit beter zou worden. Er was ons een eigen huis beloofd, waar ze eens in de zoveel tijd foto’s van lieten zien. Maar om me heen zag ik jongens die er al jaren zaten en nauwelijks iets overhielden. Ik begon te begrijpen dat die belofte ons vooral op onze plek moest houden. Ik wilde niet mijn hele leven op dat meer blijven. Ik moest weg.’
De stap naar vrijheid
‘Ik begon vissen te verkopen om geld voor mijn ontsnapping te verzamelen. Het was mijn enige kans om zelf iets op te bouwen en weg te komen. Een vrouw bewaarde het geld voor me, maar uiteindelijk werd ik betrapt. Ze sloegen me en die dag kreeg ik niets te eten. Ik wist dat ik voorzichtig moest zijn, maar opgeven was geen optie. Later kreeg ik de opdracht om iets te kopen in het dorp. Ik zag mijn kans en glipte weg. Ik wist dat ik niet zomaar terug kon, dus liep ik naar een telefooncel. Daar belde ik een vriend uit mijn geboorteplaats. Eindelijk kon ik iemand vertellen waar ik was en om hulp vragen. Mijn vriend nam contact op met mijn ouders. Zij schakelden de lokale kinderbescherming in. Samen met SOS Kinderdorpen en de politie kwamen zij me redden. Na vijf jaar kon ik eindelijk weg van het meer.
Toen ik thuiskwam, wilde ik mijn ouders eerst nauwelijks spreken. Ik was boos en teleurgesteld. Hoe hadden ze me naar die plek kunnen sturen? In mijn hoofd wisten ze wat daar gebeurde. Ik wilde eigenlijk niet met ze praten, totdat mijn tante vertelde dat ook mijn ouders waren misleid. Zij hadden net als ik gedacht dat mijn oom me naar school zou brengen. Dat was moeilijk om te verwerken.'
Een nieuwe toekomst
‘Na mijn terugkeer hielp SOS Kinderdorpen me mijn leven opnieuw op te bouwen. Teruggaan naar school was niet eenvoudig. Ik kwam tussen leerlingen terecht die veel jonger waren dan ik en ik moest weer wennen aan het ‘gewone’ leven. Ik wilde graag verder, maar moest ook ontdekken wat bij me paste. Mijn broer was modeontwerper en daardoor is mijn interesse in mode ontstaan. Ik besloot een opleiding modeontwerp te volgen. SOS Kinderdorpen hielp me met de kosten en uiteindelijk ook bij het openen van mijn eigen atelier. Nu ontwerp ik mijn eigen kleding en kan ik andere jongeren het vak leren. Ook kan ik mijn moeder financieel ondersteunen. Zij deed vroeger zo haar best om mij naar school te laten gaan. Nu kan ik iets voor haar terugdoen. Dat voelt bijzonder. Mijn volgende droom is een eigen fashionschool.’
Kinderen zijn de toekomst
‘Ik wilde niet alleen mijn eigen leven opnieuw opbouwen, maar ook voorkomen dat andere kinderen hetzelfde zouden meemaken. Op school heb ik ooit over kinderhandel gelezen, maar ik had nooit gedacht dat het echt gebeurde. Tot ik er zelf slachtoffer van werd. Samen met andere overlevenden richtte ik Hope in Freedom op. Inmiddels zijn we met ongeveer 48 mensen. We waarschuwen ouders en lokale leiders voor de risico's van het meegeven van kinderen aan anderen. Niet iedere belofte over onderwijs of werk is wat die lijkt. Ik pleit voor betere bescherming en handhaving van de wetten tegen kinderhandel en kinderarbeid.
Je omstandigheden bepalen niet wie je bent of wat je kunt bereiken. Iedereen heeft iets bijzonders in zich. Laat je niet ontmoedigen door de plek waar je opgroeit. En als iemand belooft dat je kunt werken terwijl je eigenlijk naar school zou gaan, vraag dan om hulp. Ik wil andere jongeren helpen, zodat zij niet hetzelfde hoeven mee te maken.’
:quality(80))
:quality(80))
:quality(80))
:quality(80))
:quality(80))
:quality(80))