Breken met je familie voelt minder uitzonderlijk, maar is dat iets goeds?

Breken met je familie voelt minder uitzonderlijk dan vroeger. Er is zelfs een woord voor: vervreemding. Waarom willen we niet meer koste wat kost contact houden met familie? En is dat ook iets om te vieren?

ls kind stond Kelly (35) er niet bij stil dat de manier waarop haar moeder met haar omging anders was. Ze herinnert zich hoe ze ooit verdrietig aan tafel zat nadat haar eerste vriendje het had uitgemaakt. In plaats van troost vroeg haar moeder haar of ze wel besefte wat haar humeur met háár deed. Kritiek was er altijd. Haar haar zat slordig, haar kleding was verkeerd, haar werk stelde weinig voor. ‘Wil je niet wat meer met je leven?’ Na de scheiding van haar ouders, belde haar moeder haar bijna dagelijks met verzoeken. Of ze een boodschap wilde halen, mee wilde naar de huisarts, of het bed verschonen omdat het haar met een pijnlijke arm niet lukte. Wanneer Kelly aangaf dat het even niet uitkwam, kreeg ze te horen dat ze verwend was. ‘Kun je nou niets doen voor je moeder?’

Pas toen ze zelf een gezin had en met een burn-out thuis kwam te zitten, ontdekte ze hoe ongezond deze situatie eigenlijk voor háár was. ‘Ik was constant bezig met haar tevreden houden,’ zegt Kelly. ‘Om maar te voldoen.’ Ze probeerde wel met haar moeder te praten om te vertellen wat al die opmerkingen met haar deden, maar haar moeder draaide het altijd om. Dan ging het over hoe Kelly háár liet voelen. Met de hulp van haar therapeut kreeg Kelly uiteindelijk de moed om afstand te nemen. ‘Het was enorm verdrietig om haar te vertellen dat ik geen contact meer wilde,’ zegt ze. ‘Mijn moeder reageerde zoals ik had verwacht; ze begrijpt er niets van, maar ik ben ontzettend opgelucht. Pas nu kan ik mezelf op één zetten.’

Toxic
Lang rustte er een taboe op het breken met een gezinslid. Familie was iets waar je doorheen moest, niet iets waar je van weg kon lopen. Toch lijkt dat vanzelfsprekende de laatste jaren te verschuiven. Hoewel er nog weinig onderzoek is gedaan naar oudervervreemding, signaleren psychologen het onderwerp steeds vaker in de spreekkamer. The New Yorker sprak op basis daarvan onlangs van een groeiende beweging. Op social media kent #ToxicFamily inmiddels miljarden vermeldingen. In januari beheerste Brooklyn Beckham nog het wereldnieuws toen hij op Instagram bekendmaakte dat hij had gebroken met zijn familie. ‘Vooropgezette berichten op social media, familiegebeurtenissen en onechte relaties zijn een vast onderdeel geweest van mijn leven,’ schreef hij. In zijn jeugd kampte hij daardoor met overweldigende angstgevoelens.

Er is een groot verschil in hoe generaties naar familie kijken, merkt Haroon Ali, schrijver van Het blijft toch je familie? Voor zijn boek deed hij maanden research naar dit fenomeen. ‘Millennials zijn de eerste generatie die hun mentale gezondheid serieus neemt,’ zegt hij. ‘De bereidheid om in therapie te gaan is daardoor veel groter geworden. We praten openlijker over onze mentale gezondheid, mede dankzij coaches en platforms op social media. Daardoor zijn we ook bereid grenzen te stellen, waar eerdere generaties dat vaak niet durfden.’ Gezins- en relatietherapeut Jacomijn Jacobs herkent dat beeld. ‘Ik zie in mijn praktijk een enorme kloof tussen millennials en babyboomers. Doordat mentale gezondheid nu bespreekbaar is, is de taal om pijnpunten uit onze jeugd te benoemen veel rijker geworden. Termen als ‘toxic’ of ‘parentificatie’ zijn bijna mainstream. Dat is op zich goed, want we willen het graag anders doen dan onze ouders, die vooral bezig waren met hard werken en zorgen dat hun kinderen konden studeren en een huis kopen. Het probleem ontstaat wanneer deze generatie met inzichten naar hun ouders stapt. Die voelen zich geraakt, maar missen vaak het vermogen om daar iets mee te doen.’

Ondankbare nepobaby
Het is een kloof die duidelijk zichtbaar werd bij de ‘Beckxit’, die inmiddels de Britse samenleving verdeelt. Met name gen Z’ers staan aan de kant van Brooklyn, die vinden dat hij gezonde grenzen stelt. Sinds zijn digitale hartenkreet kreeg hij er bijna een miljoen volgers bij. Veel oudere Britten zien hem juist als een ondankbare nepobaby, een exponent van een generatie die de schuld snel bij de ouders legt.

Ook Iris (33) nam vorig jaar het moeilijke besluit om het contact met haar ouders te verbreken. Haar ouders voedden haar streng christelijk op, maar toen zij begon te twijfelen aan het geloof, wilden haar ouders dat niet accepteren. De spreekwoordelijke bom barstte toen Iris twee jaar geleden een relatie kreeg met een niet-christelijke man. Iris was welkom aan de familietafel, maar haar nieuwe vriend niet. ‘Jarenlang heb ik kritiek moeten aanhoren over de keuzes in mijn leven. Ik zag een bezoekje aan hen steeds meer als een verplichting. Ik probeerde toenadering te zoeken door ze te vertellen over dingen in mijn leven, maar ze wilden dat helemaal niet horen. Het voldeed niet aan hun levensstandaard en dus kapten zij mij af. ‘We kunnen het beter over andere dingen hebben, Iris,’ zei mijn moeder dan. Uiteindelijk besefte ik dat ik streefde naar iets wat zij mij nooit kunnen geven: acceptatie. Als ik aan mensen vertel dat ik mijn ouders niet meer zie, snappen ze het vaak niet. ‘O, maar dat komt toch wel goed?’ Alsof het om een ruzie gaat. Dat doet pijn. Mijn ouders geven mij continu het gevoel alsof ik er niet mag zijn. Waarom zou ik dat gevoel bewust blijven opzoeken?’

Verder lezen? Dit verhaal vind je in de nieuwste &C genaamd 'Liefdesgedoe'.