Janine Abbring begint zelfverzekerder aan laatste Zomergasten: 'Fuck it, ik heb Obama geïnterviewd'

Na 39 jaar begint aanstaande zondag het allerlaatste seizoen van VPRO’s iconische Zomergasten. Het is Janine Abbring die terugkeert voor de laatste ronde van het live interviewprogramma. Samen met &C blikt ze terug én vooruit.

Eind 2025 werd bekend dat, omdat de publieke omroep vanaf 2027 flink moet bezuinigen, Zomergasten van de buis verdwijnt. Het seizoen van 2026 zou de laatste keer worden dat een presentator drie uur lang en aan de hand van videofragmenten in de psyche van een gast duikt, liet de VPRO weten. Sinds de start in 1988 heeft het programma vele presentatoren gekend, waaronder Hanneke Groenteman, Adriaan van Dis, Connie Palmen, Paul de Leeuw en Margriet van der Linden. Maar de allerlaatste editie? Die is in handen van de 50-jarige Janine Abbring, die Zomergasten van 2017 tot en met 2022 presenteerde. ‘Aan de ene kant voel ik een druk om het ultieme laatste seizoen te maken, aan de andere kant denk ik: fuck it, we doen gewoon precies wat we zelf willen.’

Wat houdt dat in, ‘precies wat we zelf willen’? 
‘Ergens denk je nu: we moeten een ultieme dwarsdoorsnede van de samenleving maken, kijken naar de thematiek die speelt en daar de samenstelling op baseren, want daar trekken we het grootste publiek mee. Maar houd je alleen daar rekening mee, dan zou je enkel de grote namen moeten interviewen, en dat levert niet per se de interessantste uitzendingen op. Een onbekend, obscuur iemand die over een niche komt vertellen en waanzinnige fragmenten meebrengt, kan ook heel leuk zijn. Daar kijken misschien minder mensen naar, maar dat hoort óók bij het programma. Dat vindt de redactie juist het leukst. Natuurlijk streven we naar hoge kijkcijfers, maar ik ben realistisch genoeg om niet te verwachten dat we weer boven de miljoen gaan scoren. De tijden zijn gewoon veranderd. Lineaire televisie heeft de tijdgeest niet mee.’

Word je daar als televisiemaker weleens verdrietig van?
‘Nee hoor. Het daagt me uit om mezelf te blijven ontwikkelen en te kijken naar hoe ik dingen anders kan doen. Ik vind het wél verdrietig dat Zomergasten stopt en dat er niet is nagedacht over een alternatief. Een korter programma, bijvoorbeeld, of een podcast. Ik vind het doodzonde dat het helemaal verdwijnt, maar nee, ik ben niet verdrietig dat het fenomeen lineaire televisie aan het uitsterven is. Zo gaan die dingen.’ 

Janine Abbring begon haar carrière op de kunstredactie van het Groninger Dagblad, waarna ze overstapte naar RTV Noord. Toen ze een paar jaar later als een van De Jakhalzen in De Wereld Draait Door verscheen, verwierf ze voor het eerst nationale bekendheid. Ze deed mee aan Wie is de Mol?, presenteerde Vroege Vogels en ging aan de slag als eindredacteur bij Zondag met Lubach, De Avondshow en LUBACH, waar ze nu nog werkt. Nadat LUBACH-collega Pieter Klok haar zag interviewen en tipte bij de VPRO, wordt ze gevraagd voor Zomergasten. ‘Toen de eindredacteur belde, dacht ik dat hij voor Arjen belde, niet voor mij,’ vertelt Abbring. ‘Ik ben niet iemand die al van kinds af aan bij tv wilde werken. Ik ben gewoon journalistiek gaan studeren omdat ik het leuk vond en ben daarna van het een in het ander gerold. Ik zag mezelf al helemaal niet als interviewer, dus als de VPRO niet het lef had gehad om een relatief onervaren interviewer op het hoofdpodium te zetten, had ik nooit geweten dat ik het kon.’

Inmiddels staat ze bekend als een van de beste interviewers van het land en is ze in het bezit van een Sonja Barend Award, die ze won voor haar Zomergasten-interview met Eberhard van der Laan. Maar dat alles zo goed heeft uitgepakt, heeft met meer dan talent te maken, benadrukt Abbring. ‘Het hangt van toeval, geluk en mensen die je in de juiste richting duwen aan elkaar.’ Diezelfde bescheidenheid blijkt als ze laat vallen dat mensen het weleens spannend vinden om haar, als interviewer, te interviewen. ‘Nergens voor nodig. Ik rommel ook maar wat aan.’

Ga je aankomend seizoen iets anders doen?
‘Nee, ik denk het niet. Ik denk niet dat we nu nog moeten proberen het wiel opnieuw uit te vinden. Het is het laatste seizoen, ik denk dat we het vooral moeten blijven maken zoals we het altijd hebben gemaakt. Een oldschool Zomergasten.’

En door de seizoenen heen, ben je anders gaan interviewen? 
‘Ik ben minder onzeker geworden. Toen ik bij Zomergasten begon, was ik me heel bewust van het podium, de verwachtingen van mensen en dat ik een vrouw was en dus sneller te licht bevonden zou worden. Mannen krijgen dat oordeel nooit, maar vrouwen wel. Wij mogen een stuk minder fouten maken. Ik moest daarom alle kennis paraat hebben, vond ik. Als er een schrijver te gast was, las ik niet alleen zijn laatste boeken, maar het hele oeuvre. Als het over de geschiedenis van een land zou gaan, zorgde ik dat ik precies wist van wanneer tot wanneer zulke president aan de macht was, zulk soort dingen. Nu denk ik: fuck it, ik ben vijftig, ik heb het zes jaar gedaan en ik heb nog allerlei andere programma’s gepresenteerd. Ik heb Barack Obama geïnterviewd in de Ziggo Dome, en dat ging ook best goed. Hopelijk kan ik dat zelfvertrouwen vasthouden.’

Wat heerlijk dat je dat er af en toe in kan gooien. ‘Ik heb Barack Obama geïnterviewd in de Ziggo Dome.’ 
‘Ja, toch? Al is het vooral iets dat ik af en toe tegen mezelf moet zeggen.’

Welke Zomergast staat je nog het meest bij? 
‘Het logische antwoord zou Eberhard van der Laan zijn, omdat dat heel emotioneel was. We wisten allebei dat het zijn laatste interview zou worden, en dat maakte zowel in het moment als achteraf een diepe indruk op me. Maar eigenlijk zijn het er zoveel. Hans Klok bijvoorbeeld, vond ik ook heel leuk. Van tevoren vroeg men zich af of hij wel ‘highbrow’ genoeg was, en toen trok hij me toch een blik aan kennis over de variétéwereld open. Als een gast je zo meeneemt in een wereld die je nog niet kent, dat vind ik het allerleukste.'

Welk interview was de grootste uitdaging? 
‘Louis van Gaal. Van voetbal weet ik echt níets. Je kunt dan zoveel boeken lezen als je wilt, je blijft bepaalde kennis missen. Het gevoel dat bij een wedstrijd hoorde, wat de keuze van een voetballer teweegbracht of hoe iets leefde in de maatschappij. Uiteindelijk was het ook niet een van mijn beste interviews. Ik miste de basiskennis om op het juiste moment de juiste vragen te stellen, en ik was ook wel een beetje geïntimideerd. Het is toch Louis van Gaal. Die zegt zomaar: ‘Nee, het voorbeeld dat je nu geeft is slecht.’ Oh shit, dacht ik dan, dat zal ook wel. Achteraf had ik gewoon moeten zeggen: geef zelf eens een goed voorbeeld? Maar ja, dat is vaker het geval met interviews: achteraf kom je ineens op de perfecte vraag.’

Aankomend seizoen zijn cabaretier Peter Pannekoek, journalist Nasrah Habiballah, theatermaker Merel Pauw, schrijver Tommy Wieringa, oud-politicus Sigrid Kaag en psychiater Jim van Os te gast. De reeks trapt af met Pannekoek op zondagavond 26 juli en eindigt met Van Os op 30 augustus. Daarna valt het doek voor het programma, dat dan 39 jaar op televisie is geweest.

Wat verliezen we volgens jou met dit programma? 
‘Precies waar we het net over hadden: een onverwachte, leerzame kant zien van onverwachte gasten. Verrast worden door een blik op de wereld die je nog niet kent, waarvan je tevoren misschien ook niet denkt dat je hem wilt kennen, maar die bijzonder leuk blijkt. Dat lukt niet in een gesprek van zes minuten, wat tegenwoordig de gemiddelde lengte van een gesprek is, daar heb je meer tijd voor nodig. Sowieso vind ik dat we onze luisterskills steeds meer aan het verliezen zijn. Doordat we meer op onze telefoons zitten, praten en luisteren we minder. Doodzonde als je het mij vraagt, want juist dat beter naar elkaar luisteren, daar zou de wereld een stuk beter van worden.’

Stel dat dit jouw Zomergasten-aflevering was en we nu het laatste fragment in zouden zetten, welk fragment zou dat dan zijn? 
‘Daar heb ik natuurlijk weleens over nagedacht en uiteindelijk een antwoord op gevonden, maar de grap is: Peter Pannekoek bleek dat exacte fragment op z’n lijstje te hebben. Het is nog niet honderd procent zeker dat het meegaat in de aflevering, maar het zou zomaar kunnen dat 'mijn' fragment gewoon in dit seizoen zit. Ik ga nog niet vertellen welke het is, want ik wil hem tijdens de uitzending verrassen met die informatie. Maar die beelden emotioneren me altijd, dus ik hoop dat ik het drooghoud.’

Zomergasten is vanaf 26 juli elke zondagavond om 20.15 op NPO 2 te zien. Daarna is het nog drie weken te streamen via NPO Start.