Dat zo weinig vrouwen Expeditie Robinson winnen, is toch gewoon de schuld van de programmamakers?

Wie gisteren Expeditie Robinson keek, kon er niet omheen: de mannen versus vrouwen-kwestie. Dit jaar moet er koste wat kost een vrouw winnen, is het standpunt van een aantal vrouwelijke deelnemers, en dus moeten er zoveel mogelijk vrouwen in het spel blijven. Maar, voor de proeven is ook fysieke, mannelijke kracht nodig. De centrale vraag: wat te doen? En: waarom wint er eigenlijk maar zo zelden een vrouw?

Toen Lies Zhara - in het echte leven content creator en dj, op het eiland stamhoofd - vorige aflevering haar stam samen mocht stellen, stak ze haar feministische inborst al niet onder stoelen of banken. Het is wat haar betreft veel te lang geleden dat een vrouw het survivalprogramma won, en dus moet de Robinson van 2025 een vrouw worden. We liepen het even na en de laatste keer was inderdaad in 2016, toen boerin Bertie, na een hele lange tijd op afvallerseiland, vlak voor de finale terugkeerde en 'm won. In de negen jaren die sindsdien zijn verstreken, waren het mannen, mannen en nog eens mannen die de winst mee naar huis namen.

Tijd voor verandering, vindt Lies, en dus wilde ze vorige week zoveel mogelijk sterke vrouwen in haar stam. Ze koos Roos Dickmann, Demi de Boer, Yesim Candan en - oké, toch één man - Nordin Blessing. Haar keuze leverde haar deze week echter direct problemen op. Eerst moest ze een van haar stamleden naar een duel sturen, met de kans dat ze niet meer terug zouden keren. Daarna verloor haar kamp de proef en zijzelf het duel tegen het andere stamhoofd, en moest ze óók nog een stamlid wegstemmen. Beide keren liep ze tegen hetzelfde aan: ging ze dan nu Nordin wegsturen, om zoveel mogelijk vrouwen in het spel te houden? Maar wel met de kans dat ze daarmee inleveren op fysieke kracht, meer proeven verliezen en dus meer stam- of kampleden weg moeten stemmen?

Lees ook: Als de gewoontedieren die we zijn, kunnen we al die veranderingen in Expeditie Robinson bíjna niet aan

Waar gaat het mis?
Wie heeft gekeken, weet dat Lies gisteren afscheid nam van twee vrouwelijke stamgenoten. Voor één koos ze bewust, de ander verloor ze door een bondje. Misschien had ze het toch anders moeten aanpakken, gaat als kijker door je hoofd. Maar ja, hoe dan? Waar ging het precies mis? Het zet aan het denken: waar ging het überhaupt mis, de afgelopen negen jaar dat er geen vrouw won? Is het telkens te wijten aan een samenloop van omstandigheden? Of is de oorzaak dat mannen elkaar als waardevollere spelers zien en ook vrouwen onderling - zoals Yesim benoemt voordat ze naar huis gaat - als het erop aankomt, elkaars rug niet hebben?

Wat in ieder geval zeker is, is dat je een bak stront over je heen krijgt als je je feministische voornemens met half televisiekijkend Nederland deelt. 'Ik ga nu iets zeggen wat jullie boos gaat maken, maar jullie lopen allemaal te haten dat ik maar één man heb gekozen. Maar ik hoor niemand over dat de mannen ook maar één vrouw hebben gekozen,' deelt Lies op haar Instagram Stories. 'Beetje meten met twee maten als je het mij vraagt.' En vlak daarna: 'Als jullie nu toch eens mijn DM's zouden lezen. They be mad. I said what I said.' Ook onder een Instagrampost van het Expeditie Robinson-account is te merken dat het bij veel mensen niet in goede aarde valt. Een kleine greep: 'Wat een gezeik weer: mannen versus vrouwen.' 'Feministische mensen kun je op voorhand sowieso al thuis laten [kotsemoji].' 'Ze willen allemaal gelijkheid, maar maken zelf nu al verschil tussen man en vrouw. Dus NIKS meer posten over dat soort onzin.' En: 'Mooi dat het feministische gedoe van Lies meteen wordt afgestraft. Accepteer nu maar gewoon dat je zonder mannen geen proeven gaat winnen.'

Lees ook: De spectaculaire trailer van Tonnano, de serie die Mocro Maffia opvolgt, is nu uit

Paard van Troje
Daar zegt hatelijke reageerder nummer 83 wat. 'Accepteer nu maar gewoon dat je zonder mannen geen proeven gaat winnen.' Dat is precies wat Lies - en alle andere vrouwen die voorgaande seizoenen een vergelijkbare missie hadden - níet willen accepteren, want dat is waar we in het gezamenlijke deel van de expeditie elke keer al die vrouwen aan verliezen. Dat ze daar onder druk - ze willen hun kamp en, ook niet onbelangrijk, hun eigen hachje redden - uiteindelijk toch aan toegeven, is dan ook niet hun schuld. Dat is de schuld van de programmamakers. We said it. In plaats van je afvragen hoe je die fysieke proeven met minder mannelijke kracht zou kunnen volbrengen, zou je je ook kunnen afvragen waarom er in godsnaam zoveel fysieke proeven zijn. We durven zomaar te wedden dat Robinson Crusoe - of Alexander Selkirk, de piraat waar het fictieve verhaal op is geïnspireerd - geen Paard van Troje-achtige constructies de oceaan in aan het rammen was toen hij alleen op een eiland belandde. Hij was waarschijnlijk aan het jagen of een hut aan het bouwen, want dat slaat wél ergens op.

Toegegeven, het is spectaculaire televisie, maar wordt het niet tijd voor wat meer variatie? Zodat niet alleen kracht, maar ook inzicht, survivalskills en sociale vaardigheden kans maken op de winst? En dat degene met de beste balans aan die eigenschappen - of het nou een man, vrouw of non-binair persoon is - wint? Klinkt als een plan, als je het ons vraagt. Hoeven we elkaar ook niet meer lastig te vallen als iemand eens voor vrouwen opkomt. Oh, en die Trojaanse constructie? Er is vast ergens een toneelgroep die binnenkort een Griekse tragedie op gaat voeren, en 'm goed kan gebruiken.