We zetten ChatGPT massaal in als relatietherapeut, maar is dat wel zo'n goed idee?

Je botst steeds tegen dezelfde problemen aan met je partner, en dus open je ChatGPT, tik je een prompt over een hevige ruzie en en vraag je: 'Waarom komen we hier niet uit?' Voilà, binnen luttele seconden is je partner vertaald naar een overzicht van communicatiepatronen en (botsende) karaktereigenschappen, inclusief analyse. En dat allemaal gemaakt door een robot.

We zetten ChatGPT in voor sollicitatiebrieven, sportplannen en vakantieroutes, en tegenwoordig ook voor ons liefdesleven. Maar, is de vraag, kan AI je wel fatsoenlijk liefdesadvies geven? En belangrijker: moet je dat wel willen?

Het nieuwe derde wiel
Chatbots zoals ChatGPT en Gemini zijn tegenwoordig vaker aanwezig in ons liefdesleven dan wij bij de etentjes bij de schoonfamilie. Maar ook voordat we in een relatie belanden: van het herschrijven van een Tinderbio tot het opstellen van een 'hey, dit werkt niet meer..'-bericht, AI staat voor ons klaar. Uit een onderzoek van datingplatform Wingmate blijkt dat 57 procent van de jongvolwassenen AI meer vertrouwt dan hun eigen vrienden of vriendinnen als het op datingadvies aankomt. 41 procent heeft kunstmatige intelligentie weleens gebruikt om een relatie te beëindigen. En alsof dat nog niet genoeg is, deze cijfers komen uit 2024. Kun je nagaan hoe veel mensen AI nu als Dr. Love inzetten.

Lees ook: Waarom gebruikt men ChatGPT zo graag bij mentale struggles? 'Er gebeurt iets vreemds als je met een computer praat'

Oh waarom?
Mensen voelen zich meer gezien en gehoord door AI, zo schrijft communicatiewetenschapper Margot van der Goot in dit artikel voor de Universiteit van Amsterdam. 'AI staat altijd voor je klaar, wordt nooit boos en geeft precies het antwoord dat je stiekem wil horen.' Waar echte therapeuten maandenlange wachtlijsten hebben en drie maanden huur kunnen kosten, geeft AI binnen enkele seconden gratis antwoord op al je liefdesvragen. En dat over en over, want AI is ook nog eens eindeloos geduldig, wat het nog verleidelijker maakt om kunstmatige intelligentie lastig te vallen met onze problemen. Sommige gebruikers geven zelfs aan dat ChatGPT hen helpt met het herkennen van patronen en terugkerende ruzies helpt te begrijpen. Door de bot situaties objectief uit te laten pluizen, kregen ze beter inzicht in hun relatie en problemen. In die zin klinkt relatietherapie á la Chat best nuttig, toch?

Niet helemaal eerlijk
Dat zou je zeggen, maar tegelijkertijd zijn deze snelle algoritmes natuurlijk niet objectief. Ook de Amerikaanse psychiater Judith Joseph waarschuwt voor de niet altijd evenwichtige antwoorden die je terug kunt krijgen, zo vertelt ze aan Vogue. 'Een AI-model kent je verleden of je tekortkomingen niet. Het kan complexe dynamieken niet begrijpen zoals een therapeut die daar jarenlang mee heeft gewerkt,' aldus Joseph. In plaats daarvan krijg je simplistische antwoorden terug. Als jij een ruzie beschrijft vanuit jouw perspectief, dan analyseert Chat, ja, jouw perspectief. Dus als jij denkt: mijn partner is emotioneel onbeschikbaar, dan is de kans groot dat je je vraag zo insteek en juist dat geanalyseerd wordt. 'Je loopt het risico dat je niet de beste informatie krijgt, en die mogelijk op een manier gebruikt die je toch al fragiele relaties schaadt.'

Lees ook: Steeds weer die foute partner? Waarom in relatietherapie gaan als single je liefdesleven redt

Twijfelachtige bronnen
Daarbij kun je je, hoe slim en goedgetraind de bots ook lijken, altijd afvragen waar bots hun kennis vandaan halen. Zo legt hoogleraar Artificial Intelligence aan de Vrije Universiteit Mark Hogendoorn bij NPO Radio 1 uit dat hoewel AI getraind is op een gigantische hoeveelheid internetdata, we nooit weten welke bronnen dat zijn en of ze wel kloppen. AI komt met antwoorden op gebaseerd op patronen en niet op basis van begrip. Je krijgt hierdoor wel slimme antwoorden op papier, maar of die je ook in je relatie zullen helpen…?

Doei eigen stem
Hoe meer we onze woorden laten polijsten door AI, voegt de Amerikaanse relatiecoach Kimberly Rae toe in datzelfde Vogue-artikel, hoe groter het risico dat we daardoor onze eigen stem verliezen. Ook dat is dus nog iets om bij na te blijven denken. Ja, AI kan hier en daar een beetje helpen met dat perfect geformuleerde berichtje naar je partner of ex, maar we moeten er wel voor zorgen dat we niet te afhankelijk worden van de AI-bots.

Lees ook: Smoor op ChatGPT? Zo verban je bots uit je dateleven

Dus… is ChatGPT nou een goede relatietherapeut?
Chat en alle andere AI-bots kunnen een hele hoop: een luisterend oor bieden, situaties analyseren en zelfs je uitmaakspeech voor je schrijven, als dat je zelf niet lukt. Maar AI is nog altijd geen mens, en ook geen therapeut.