Groen? Doen: is de natuur onze nieuwe therapeut?

Bosbaden, earthing, stilteretraites – we zoeken steeds vaker rust en ontspanning in het groen. Karin Rus vraagt zich af waarom natuur als ‘therapie’ juist nu zo’n vlucht neemt. 

Hoogleraar neuropsychologie Erik Scherder – je weet wel, die  enthousiasteling met de witte baard – roept al jaren dat de  natuur goed is voor ons brein. Omdat er van alles gebeurt en  te zien is, voelen we ons gelukkiger in een groene omgeving.  Ook maakt die afleiding het makkelijker om emoties te delen  zonder erdoor overspoeld te worden. Elke dag een wandeling  maken doet wonderen voor onze hersenen, aldus de expert.  Tegenwoordig heet die wandeling alleen steeds vaker forest  bathing, earthing of green walking en kun je onder begeleiding  van vaak prijzige coaches aan de slag met je tekort aan bosrijke  input. It does make me wonder: wanneer is natuur echt  therapeutisch en wanneer plakken we vooral nieuwe termen  – en prijskaartjes – op iets wat altijd al goed voor ons was?  

Wandelen als doel op zich 

Tot zo’n zes jaar geleden was wandelen voor de meeste mensen  nog niet zo’n ding. Dat deed je naar de supermarkt, naar de  speeltuin met je kinderen of naar de bushalte als je fiets een  lekke band had. En oké, in het weekend op het strand om uit  te waaien of met de hond in het bos. Toen was daar opeens  de pandemie, compleet met de noodzaak afstand te houden.  Buiten hadden we wat meer lucht, letterlijk. Wandelen ging van  iets functioneels voor korte stukjes, naar een doel op zich. We  gingen de natuur in en struinden eindeloos door duinen, langs  kuststroken, in bossen en door stadsparken. Dat voelde blijkbaar  zo goed dat we er niet meer mee zijn gestopt. Nog steeds wordt  er aanzienlijk meer gewandeld dan voor corona, net als de  toename van thuiswerken is het naar buiten gaan een blijvend  gevolg van de rondgang van het virus. Uit cijfers van het CBS  blijkt dat Nederlanders in 2023 bijna 33 procent meer buiten  liepen dan in 2019, het jaar voordat de pandemie toesloeg.  

Ook therapie die vroeger traditiegetrouw  binnen gebeurde, vindt tegenwoordig  steeds vaker buiten plaats. GZ psycholoog Irina Poleacov richtte samen  met haar collega Christel Westgeest  De Buitenpsychologen op, een praktijk die  zich richt op therapie in de natuur. Irina:  ‘Christel en ik zijn allebei buitenmensen  en toch zaten we dag in dag uit op onze  praktijk, in een kamertje om cliënten te  zien. Je kunt je voorstellen dat we ons  best weleens opgesloten voelden.’ Voor  Irina kwam de omslag toen een cliënte  tijdens de sessie binnen zo in paniek  was, dat ze steeds moest overgeven. ‘Ik  besloot haar mee naar buiten te nemen.  Even eruit. En toen lukte het haar wél om  haar verhaal te doen. Binnen liepen de  emoties te hoog op, buiten voelde ze de  ruimte. Dat vond ik heel mooi om te zien  en zette me aan het denken. Waarom  doen we therapiesessies altijd binnen?  Er is zoveel meer contact te maken als je  niet zo statisch tegenover elkaar zit.’  

Natuurbehoefte 

Het is natuurlijk niet zo dat buiten  zijn op zichzelf een remedie is voor  bijvoorbeeld een jeugdtrauma of  andere diepgewortelde narigheid. Wel  is inmiddels wetenschappelijk bewezen  dat regelmatig tijd doorbrengen in de  natuur zorgt voor minder angst, minder  depressieve klachten en meer positieve  gevoelens en ontspanning. Amerikaans  onderzoek laat zien waarom dat zo is:  natuurlijke omgevingen zorgen voor een  lagere hartslag en bloeddruk, waardoor  stress afneemt en een herstelreactie  op gang komt. Dat in tegenstelling tot  de omgeving waar we tegenwoordig  het grootste gedeelte van onze dagen  doorbrengen. We leven achter schermen,  vol prikkels, stress en zijn permanent  bereikbaar, waardoor we altijd ‘aan’ staan en dat vindt ons gestel allesbehalve prettig.  

Social media en de rest van het wereldwijde web staan vol met al  dan niet begeleide programma’s waarbij de natuur wordt ingezet  als medicijn voor ons overprikkelde hoofd. Neem bijvoorbeeld  earthing, het contact maken met de aarde. Vanwege de vele  zenuwuiteinden zijn je voetzolen hier perfect geschikt voor en  ik moet toegeven dat ik het heerlijk vind om mijn blote tenen in  het gras te steken of op blote voeten over het strand te lopen – maar of dat komt omdat ik daarmee de natuurlijke frequentie  van de aarde aanneem, betwijfel ik. Ik geloof zeker dat retraites  op de heide, in het bos of aan het strand heilzaam zijn, maar ik  geloof ook dat je daar niet direct begeleiding bij nodig hebt. Aan  de andere kant: als met een georganiseerde groep het groen in  gaan je helpt om de drukke stad en je drukke hoofd eens uit te  komen – go for it. Of volg gewoon een van de vele tips op TikTok  of Instagram als de stress oploopt: naar buiten terwijl je telefoon  even binnenblijft, een minuut met je volle aandacht naar een boom kijken of ga lekker je planten verzorgen.

Focus je op groen, dan kan dat een hele hoop doen. Hoe dat zich precies uit? Het hele verhaal lees je in &C's nieuwste editie ‘Meer bos, minder blabla’.